پاتوق اهل نظر

مرحله دوم مرحله مقاومت بود که در این مرحله شاهد مقاومت‌های محدودی در مقابل دشمن هستیم. مثلا در خرمشهر و چند جبهه دیگر عده‌ای از اقشار نظامی و غیرنظامی با حداقل امکانات مقابل دشمن تا بن دندان مسلح ایستادگی کردند. 34 روز مقاومت خرمشهر جزء این مرحله است.

مرحله سوم، مرحله پدافندی با آفند محدود بود. این مرحله حدود شش ماه به طول انجامید. از مشخصات این دوره ریاست جمهوری بنی صدر است و مشکلاتی که نیروهای مردمی بعنوان عامل اصلی آفندهای محدود با آن سر و کار دارند. البته چهار عملیات ارتش به فرماندهی بنی صدر در همین مرحله دچار شکست شده و قسمت زیادی از تجهیزات ارتش از بین می رود. با عزل بنی صدر و خلع او از ریاست جمهوری و حذف لیبرال‌ها از جریان انقلاب مرحله چهارم آغاز می‌شود که به طور مشخص عملیات ثامن الائمه(ع) آغاز این مرحله است و شاخصه مهم همکاری ارتش و سپاه و انجام عملیات‌های مشترک و بزرگ است و این یکی از دست آوردهای این دوره از جنگ می‌باشد. این مرحله آزادسازی مناطق اشغالی است. اما با انجام عملیات الی بیت المقدس دیگر عمده سرزمین‌های تحت اشغال عراق آزاد می‌شود و مرداد 61 با عملیات رمضان مرحله بعد که طولانی‌ترین مرحله دفاع مقدس است آغاز می‌شود.

با آزادسازی خرمشهر دشمن در جبهه جنوب کاملا به سر حدات مرزی عقب رانده شد و بنا به دلایل تاکتیکی مجبور شد تا در غرب کشور هم تقریبا به مرزهای خود بازگردد. با این وجود سیاست جمهوری اسلامی در قبال صدام تعقیب و تنبیه متجاوز اعلام شد و در این مرحله عمده عملیات‌ها به قصد ورود به خاک عراق و یا در داخل مرزهای این کشور انجام شد و تا پذیرش قطنامه 598 از شوی ایران ادامه پیدا کرد.