پاتوق اهل نظر

در روزهاي گذشته، دو گروه با نام مشترك «دفتر تحكيم وحدت» اردوي سالانه خود را برگزار كردند. پس از آنكه منتخبان نشست شيراز اردوي خود را به پايان رساندند، منتخبان دانشگاه علامه طباطبايي نيز درخواست برگزاري نشست سالانه كردند و پس از تأخيري چندروزه بالاخره موفق شدند كه مجوز برگزاري برنامه خود را دريافت كنند. اين برنامه قرار بود كه از دوازدهم شهريور در دانشگاه شهيد بهشتي آغاز شود، ليكن هيأت نظارت اين دانشگاه مجوز آن را ديرتر صادر كرد.
گويا شوراي مركزي دفتر تحكيم وحدت در يك نامه به رئيس جمهوري از وي خواسته است تا مشكل به وجود آمده را برطرف كند. آنان نوشته بودند: «حضرتعالي و وزارتخانه متبوع شما بايد جوابگوي ۷۰۰ تن از اعضاي انجمن اسلامي دانشگاههاي سراسر كشور باشد كه جهت شركت در اين اردو به سوي تهران در حركت هستند.»
گفته مي شد در صورت عدم صدور مجوز، اين افراد در مقابل وزارت علوم متحصن مي شدند. در نهايت مجوز برگزاري اردو با تأخيري چندساعته صادر شد و اردوي دفتر تحكيم وحدت ـ اكثريت ـ با سخنراني دكتر عبدالكريم سروش آغاز به كار كرد.

چه كساني «تحكيمي» هستند؟
در اوايل اسفندماه سال ۱۳۸۰ سرانجام شوراي مركزي دفتر تحكيم وحدت كه مدتها درگير كشمكشهاي دروني بود، دچار انشقاق شد. گروهي كه حدود ۱۵ انجمن اسلامي دانشگاههاي كشور از آنان حمايت مي كردند، در شيراز گردهم آمدند و شوراي مركزي دفتر تحكيم وحدت ـ اقليت ـ را انتخاب كردند.
چند روز بعد، گروهي ديگر در دانشگاه علامه طباطبايي گرد آمدند كه بيش از ۴۰ دانشگاه از آنان حمايت مي كردند. آنان نيز شوراي مركزي دفتر تحكيم وحدت ـ اكثريت ـ را انتخاب نمودند. پس از آن، برگزاري يك نشست مطبوعاتي در ساختمان كوچه شهيد مهدي رجب بيگي در خيابان وليعصر كه زماني ساختمان مركزي دفتر تحكيم وحدت محسوب مي شد و در آن زمان هر دو گروه اقليت و اكثريت ادعاي مالكيت آن را داشتند، منجر به درگيري فيزيكي ميان آن دو گروه گرديد و در نهايت ساختمان مركزي دفتر تحكيم وحدت، توسط نيروي انتظامي پلمب شد.
مسأله شوراي منتخب دانشگاه علامه طباطبايي، پس از آن و در جريان تحصني كه مقابل قوه قضاييه و براي آزادي دانشجويان در بند انجام شد، بيش از پيش در افكار عمومي مطرح گرديد و يك بار نيز كه در اردوي دانشگاه شركت كرده بودند، با حمله گروههاي فشار، در صدر اخبار قرار گرفتند.
شوراي منتخب دانشگاه شيراز نيز اواخر مردادماه سال ۱۳۸۱ اردوي سالانه خود را آغاز كرد. اين اردو كه با پيام مقام معظم رهبري و پيام رئيس مجلس و حضور برخي نمايندگان مجلس آغاز شد، توجه زيادي را به سوي خود جلب كرد. حتي رئيس مجلس در پاسخ به سؤال خبرنگاري كه پرسيد، چرا به بخشي از دفتر تحكيم وحدت كه ۹۰ درصد دانشجويان آن را قبول ندارند، پيام فرستاديد، گفت: «اصلاً اين صحبت شما را قبول ندارم، بايد اساسنامه دفتر تحكيم وحدت را مطالعه كرد و ديدگاههاي مؤسسان آن را دنبال كرد. كساني كه ديدگاههاي مؤسسان را قبول ندارند، ديگر حق ندارند به اسم تحكيم وحدت فعاليت كنند.» به گزارش سايت اينترنتي تحكيم وحدت ـ اقليت ـ رئيس مجلس همچنين گفته بود: «تحكيم وحدت متعلق به كساني است كه در برابر گروههاي التقاطي ايستادند.» در اردوي منتخبان شيراز، دكتر حاتم قادري و دكتر مصطفي ملكيان نيز سخنراني كردند كه بعدها تأكيد داشتند سخنراني آنها به معني مشروعيت بخشيدن به جرياني خاص نيست. حتي دكتر حاتم قادري در نشست تحكيم وحدت ـ اكثريت ـ نيز سخنراني كرد.

اقليت و اكثريت در تحكيم
با آغاز به كار اردوي منتخبان دانشگاه علامه، بار ديگر مسأله اختلافات دروني تحكيم وحدت كه امروز ديگر به انشقاقي كامل منجر شده است، مورد توجه قرار گرفت. حتي غلامرضا ظريفيان، معاون دانشجويي وزير علوم در گفت و گويي با ايسنا وعده داد كه بزودي بيانيه اي مشترك از طرف وزارتخانه هاي علوم و بهداشت منتشر خواهد شد كه به اختلافات موجود پايان خواهد داد. اين بيانيه هنوز منتشر نشده است. پيش از آن نيز مديركل فرهنگي وزارت بهداشت در تاريخ نهم شهريور اعلام كرده بود كه رأي نهايي اين وزارتخانه در يازدهم شهريور اعلام خواهد شد، ليكن اين رأي نيز منتشر نشد. نحوه تعامل گروههاي اصلاح طلب با دو جريان منفك شده تحكيم وحدت نيز مورد توجه قرار گرفته است. حتي در جلسه پرسش و پاسخ دانشجويان شركت كننده در اردوي اكثريت با حميدرضا جلايي پور، يكي از دانشجويان از حضور رجبعلي مزروعي در نشست اقليت ابراز تأسف كرد و علت آن را پرسيد و مجيد فراهاني، از اعضاي جبهه مشاركت نيز پاسخ داد كه حضور وي در آن نشست براي جذب طيف اقليت بوده است. او گفت: «براي نشست طيف اقليت، آقايان حجاريان، عبدي، تاج زاده، خانيكي و نعيمي پور هم دعوت شده بودند، ليكن هيچ يك نرفتند». فراهاني افزوده بود: «ولي متأسفانه شاهديم كه يك اقليت ۳‎/۵ درصدي، همچنان قصد دارد از نام تحكيم وحدت استفاده كند و به جريانات قدرت وابستگي پيدا كرده است و رسانه ملي و بقيه رسانه هاي اقتدارگرايان نيز از آنها حمايت همه جانبه مي كنند.» (گلستان ايران ـ ۸۱‎/۶‎/۱۶). در همين حال گفته مي شود كه ديدگاههاي حزب مشاركت نيز در اين مورد بزودي در بيانيه اي اعلام خواهد شد.

تحولات شتابان
۲۲ سال پيش كه اولين پايه هاي دفتر تحكيم وحدت را دانشجويان فاتح سفارت آمريكا پايه ريزي مي كردند، باور نداشتند كه حتي اين جريان نيز كه نام «تحكيم وحدت» را بر خود نهاده، دچار تفرقه اي چنين شود. در بهار سال ۱۳۵۹ دانشگاههاي ايران توسط اعضاي انجمن هاي اسلامي دانشجويان تسخير شد تا به مدت دو سال تعطيل باشد و «انقلابي فرهنگي» در آن محقق گردد. وقتي كه در سال ۱۳۶۱ دانشگاهها مجدداً افتتاح شدند، تقريباً همه گروههاي دانشجويي، به جز انجمن اسلامي و وابستگان دانشگاهي آن گروهها از دانشگاهها تصفيه شده بودند. پس از آن انجمن هاي اسلامي كه در زير نام دفتر تحكيم وحدت سازماندهي مي شدند، تا يك دهه، در كنار حاكميت قرار گرفتند. آنان به عنوان نماينده حاكميت، وظيفه پاكسازي، گزينش و امر به معروف و نهي از منكر در دانشگاهها را بر عهده داشتند. پس از به قدرت رسيدن دولت تكنوكرات هاشمي رفسنجاني و كنار گذاشتن جريانهاي چپگراي حاكميت كه در واقع پايگاه اصلي انجمن هاي اسلامي محسوب مي شدند، اين گروهها نيز به سوي انزوا رفته و نقد دولت را در دستور كار خود قرار دادند. ظهور جريانهاي جديد دانشجويي، مثل گروه طبرزدي يا جامعه اسلامي دانشجويان و بسيج دانشجويي در همين سالها صورت گرفت تا دانشگاهها را از تك صدايي انتقادي تحكيم وحدت خارج كند. با اوجگيري جنبش اصلاحي ايران از سال ،۱۳۷۶ انجمن هاي اسلامي دانشجويان در دانشگاهها نيز دچار تحولي دروني شدند. بسياري از دانشجوياني كه تمايل به فعاليت سياسي داشتند، ليكن در سالهاي قبل از آن انگيزه اي براي آن نمي يافتند، از آنجا كه به جز انجمن هاي اسلامي در جاي ديگري امكان فعاليت نمي يافتند، به سوي آن رفتند. تغيير بدنه دانشجويي انجمن هاي اسلامي، به سرعت در رده هاي فوقاني آن و در نهايت شوراي مركزي تحكيم وحدت تأثيرگذار شد.
حضور دانشجوياني پرشور و منتقد در اين گروهها حساسيت مراكز قدرت را نيز برانگيخت. حادثه كوي دانشگاه تهران و دانشگاه تبريز اين حساسيت را به خوبي نمايان ساخت. در حادثه كوي دانشگاه، شوراي منتخب متحصنين در نهايت به جاي تحكيم وحدت نشست. ليكن با فشارهايي كه در ماههاي بعد وارد شد، منحل گرديد. گرايش اكثريت دانشجويان به جريان منتخب دانشگاه علامه طباطبايي كه از سوي جريانهاي مخالف اصلاحات، طيف مشاركتي ـ ملي مذهبي تحكيم وحدت نامگذاري شده اند، نشان از بي تابي جنبش دانشجويي ـ ايران براي استقلال و يافتن سخنگويي واقعي دارد. بدون ترديد چنانچه در نهايت نام «دفتر تحكيم وحدت» نيز به اقليت واگذار شود، بي ترديد در آينده شاهد ظهور جرياني جديد، از ميان جناح اكثريت خواهيم بود.

 

" روزنامه ایران-صفحه ۱ ضمیمه-