اولين زني كه برفرهنگ مردانه تاخت و درنقد نگرش واخلاق مردانه كتاب نوشت زني بود به نام «بي بي خانم استرآبادي» زني كه نام كتاب خودرا «معايب الرجال» گذاشت.
درسال ۱۲۸۳ زنان در تحصن گسترده اي اعتراض خود را عليه نوژ بلژيكي كه لباس روحانيت پوشيد و به روحانيت توهين كرد اعلام كردند و يكسال بعد در ۲۲ آذر ۱۲۸۴ در حمايت از بست نشينان در حرم عبدالعظيم سربازان شاه را سنگباران و از بست نشينان دفاع كردند. اين حركتي است كه هرگز تاريخ نويسان به درستي به آن نپرداختند. در ۱۹ تير ۱۲۸۵ زنان در حركتي بزرگ به سربازخانه اي كه شيخ محمد واعظ در آن زنداني بود حمله برده و شيخ را باشجاعت آزاد كردند. علويه خانم زني ديگر از تبريز بود كه براي تحريم عمومي كالا هاي خارجي فعاليت بسيار كرد و نورالهدي منگنه به مخالفت جدي با دريافت وام خارجي پرداخت.
مطبوعات، رسانه هاي ديداري و شنيداري هرگز راجع به اين زنان مطلبي ننوشتند و فيلمي تهيه نكردند و به جاي پرداختن به شخصيت مستقل اين زنان، همواره زنان را سطحي، احساساتي و به دور از تعقل گرايي و درخدمت مردان نشان دادند. زناني مصرف كننده با تفاوت هاي بيولوژيكي كه حقوق متفاوت مي طلبد. ۲۵ ارديبهشت ۱۲۸۶ همان روزي است كه زنان درميدان بهارستان جمع شده و خواستار تدوين متمم قانون اساسي شدند. و ۱۲ روز بعد يكي از محتكران بدنام تهران را در ميدان توپخانه دار زدند اما از همان ابتدا مردان به تكاپو افتادند. قدرت عرصه اي نبود كه رقيبان جديدي بخواهند و با روش هاي مختلف با حضور زنان مخالفت كردند. به گونه اي كه در يكي از روزنامه هاي رسمي كشور نوشتند: «در امور خاصه از قبيل علوم پلتيك و سياسي مداخله زنان اقتضاء ندارد» در مقابل زنان از پاي ننشستند و تاج السلطنه كه در اواخر قرن ۱۹ در انجمن هاي زنان فعاليت بسيار داشت در اعتراض به تعدد زوجات و حق طلاق در همان سالها تلاش بسيار كرد و در همان سال زنان جواهرات خود را كه حدود يك ميليون تومان بودبه دعوت سيدجمال واعظ براي تأسيس بانك اهدا كردند. و اين درحالي بود كه درسال ۱۹۰۶ در قانون انتخابات به صراحت زنان را از تلاش هاي سياسي بازداشتند. اما زنان منتظر حمايت دولت نماندند و خود به تأسيس و توسعه مدارس وكانون ها و مراكز بهداشتي اقدام كردند. در بيستم ژانويه ۱۹۰۷ در ضمن برگزاري يك گردهمايي بزرگ در تهران زنان قطعنامه اي را كه شامل دوبند بود تصويب كردند.
بند اول: تأسيس مدارس دخترانه
بند دوم: حذف جهيزيه سنگين و صرف اين پول جهت تأسيس مدارس دخترانه
درباره اين قطعنامه زنان مطالب بسياري در روزنامه ها نوشتند. در همان سال زنان يك بار ديگر براي مقابله با كالاي خارجي تحصن كردند و انجمن هايي مانند انجمن نسوان در دوره اول و دوم مشروطيت فعاليت مي كردند و در انجمن مخدرات وطن با فعاليت سياسي در سال ۱۹۱۰ گردهمايي بزرگي تشكيل دادند. انجمن حريت زنان نيز با رياست صديقه دولت آبادي با قطعنامه اي ۱۰ ماده اي خواستار تأسيس مدارس دخترانه شد. انجمن نسوان از مجلس خواست كه اجتماعات زنان را آزاد اعلام كند. در اين دوران انجمن هاي زنان به مبارزه با استبداد برخاستند و انجمن هاي مخفي را گسترش دادند و در اعتراض به اولتيماتوم روس كفن پوش تظاهرات كرده و تلگرامي دراعتراض به تمام كشورها مخابره كردند. زنان با تشكيل انجمن هاي خيريه مانند انجمن هاي خيريه خواتين ايران، اتحاديه نسوان و انجمن همت خواتين و هيأت خواتين مركزي به امور خيريه مانند احداث بيمارستان ومدرسه پرداختند. زناني دراصفهان و درتبريز به دنبال انجمن هاي خيريه تهران حركت كردند و انجمن خيريه نسوان ايراني مقيم استانبول و عشق آباد در همين راستا فعاليت مي كردند. صديقه دولت آبادي اولين مدرسه دخترانه شهر اصفهان و انجمن زنان اصفهاني را تأسيس و سپس نشريه زبان زنان را منتشر كرد. وي در سال ۱۹۲۶ مقارن فروردين ۱۳۰۱ در كنگره بين المللي زنان در پاريس به عنوان نماينده ايران شركت كرد و قبل از آن در سال ۱۹۲۲ براي دوره هاي مطالعاتي به سوربن رفت. محترم اسكندري از ديگر زنان قاجاري بود كه جمعيت نسوان وطنخواه و نشريه اي به نام زنان ميهن پرست را در سال ۱۹۲۳ منتشر كرد و در يك اقدام جسورانه نسخه هاي كتابي تحت عنوان «حيله هاي زنان» را در مقابل چشم مردم سوزانيد. او در سال ۱۳۰۲ با انتشار ۵ نشريه مانند، نامه بانوان و لسان زنان به فعاليت مطبوعاتي پرداخت. روشنك نوع دوست زن ديگري است كه انجمن پيك سعادت را در سال ۱۳۰۲ و نشريه اي با همان نام در سال ۱۳۰۶ تشكيل داد. بي بي وزيراف دبستان دوشيزگان را كه تمام معلمين آن زن بودند در سال ۱۹۰۷ بنيان نهاد و پرورشگاهي تأسيس كرد. طوبي آزموده مدرسه دخترانه ناموس را راه اندازي كرد. او بامصرف كالاهاي خارجي مخالف بود ومردم را از مصرف شكر وارداتي منع و طي شب نامه هايي قرارداد روس وانگليس را محكوم كرد. جالب آنكه ايرج ميرزا و ملك الشعراي بهار جلسات خود را در منزل وي ترتيب مي دادند. صفيه يزدي كه همسر مجتهد معروف محمدحسين يزدي بود مدرسه دخترانه عفتيه را در سال ۱۹۱۰ بنيانگذاري و در باب حقوق زنان در مجامع مختلف سخنراني مي كرد.

" روزنامه ایران-صفحه اجتماعی-سه شنبه ۱۲ شهريور ۱۳۸۱ - ۲۵ جمادي الثاني ۱۴۲۳-۳ سپتامبر ۲۰۰۲ "